Humortest
Er is een concept van Jordan Peterson dat me aan het ontleden zette. Ik ben me aan het informeren over zijn werk door het te lezen en te beluisteren, met name wat ik op YouYube vind. Hij vertelde in een stuk over een voorbeeld, van hoe een groep omgaat met een nieuweling. Via humor test de groep: kunnen we iets met deze persoon?
Ik kon me gelijkaardige situaties inbeelden. Ik was nieuw in een bestaande groep en de eerste gesprekken zijn zo wat luchtige, oppervlakkige en niet echt inhoudelijke gesprekken. Nu twijfel ik of ik ‘ik vond’ of ‘ik vind’ schrijf; dat is een lichte afknapper. Ik apprecieer de moeite die de ander doet om het gesprek aan te gaan, maar ik zou nooit de keuze maken om het oppervlakkig te doen. Ik ga naar de diepte door te luisteren en waarde te geven aan wat de ander zegt.
Nu zie ik door het verhaal van Peterson, dat die humor een totaal ander doel had. Ik had ten eerste zelden door dat het humor was. En dan zijn het soms nogal rare, ongepaste dingen die een ander zegt, waardoor ik dacht: wauw dat je zo een eerste gesprek aan gaat! Dat duwt mij ver van je af. Een ongepaste veralgemening, een oppervlakkige benadering van iets wat zeker in de context, waarin we verkeren, verfijndheid vraagt. Door zijn uiteenzetting zie ik dat dit twee totaal verschillende strategieën zijn om verbinding te laten ontstaan.
In zijn uitleg was hij vrij negatief tegenover de persoon die niet begreep dat het humor was, die daardoor geraakt was en zo geen deel van de groep kon uitmaken. Ik kon me geheel in die persoon herkennen. Totaal verbouwereerd dat die groep direct in het begin al zulke dingen zei. Ik vroeg mijzelf af of ik wel met die mensen wil verbinden als die dergelijk gedrag stellen. Nu zie ik dat ik mezelf zo vanaf het begin al buiten de groep stelde.
Ik herinner me een groep waar ik nog niet eens iedereen had gezien of de namen wist van de mensen die rondom me zaten, omdat jezelf voorstellen hier niet aan de orde was, maar dat de racistische uitspraken in het rond vlogen. Ik weet dat een menselijke samenleving een inspanning is van elk moment en dat zeggen dat iets niet ok is, zeker in een geprivilegieerde positie, noodzakelijk is. Hoe spreek je iemand die je totaal niet ken, zelf zijn naam niet, aan op ongepaste uitspraken. Ik probeer dan in het gesprek mee te stappen en nuance aan te brengen. Het kader verruimen, mogelijke andere opties voor te stellen, hen wijzen op tegenovergestelde voorbeelden.
Dat is de serieuze Annelies die kiest om serieus te zijn. Dat is een diepgang bommetje. En nu bekijk ik of dit een soort humor was met als doel: testen of de leden van de groep op mij kunnen rekenen. Nee, je kan niet op me rekenen door je eigen angsten af te schepen met platvloers racisme. Ik vind humor belangrijk en leuk. Ik kan best wel gevat uit de hoek komen, maar dit gaat kilometers over mijn grens. Het is niet grappig.
Mijn serieuze reactie op de humortest maakt dat ik dus vaak vanaf het begin, dat ik buiten de groep ging staan. En dat de groep dan het gevoel heeft dat ze niet op me kunnen rekenen. Ik ga ook niet achter iemand staan, omdat ik er achter sta. Ik bekijk moment voor moment, gedachte voor gedachte en gedrag per gedrag. Nu begrijp ik ook dat de groep me dan niet het erbij horen en de verbinding gaf, waar ik net als iedereen naar opzoek ben.
Hoe ik de humortest nu zie: bij een ontmoeting ligt de focus op de fun die de gehele groep kan beleven. Laten we deze nieuwe persoon binnen? Dan moet deze humor bijbrengen om de dagelijkse lastigheid luchtig te houden. Onmiddellijk en snel wordt deze test ingezet. Eenvoudigweg op de eerste reactie beoordelen we je.
Ik aanvaard dat sociale groepen zo werken, maar ik kan me daar ethisch niet mee verbinden. Nu kan ik het zien als mijn kracht om in mijn eigen waarden en waarheden te staan. Ik kies ervoor om achter mezelf te staan, in plaats van ergens bij horen. Een erbij horen dat gebouwd is op het behouden van wat er is, waarbij de focus ligt op fun. Het moet vooral ook snel gaan en laat het ons niet te moeilijk maken. Net als de modewereld vandaag de dag dus.
Annelies, jij met al je vragen en gedoe. Nu kan ik dit zien als een keuze. Ik kies ervoor om de anderen niet eenvoudig op een beeld te bekijken. Ik kies ervoor om tijd te investeren om dingen in diepere lagen te zien. Ik zie humor als een uiting van respect en luchtigheid van die diepgang en gelaagdheid. De focus is hier het werkwoord. Kiezen doe je wanneer er opties zijn. Ik kies. Ik kies om bij mijn kracht en mijn waarden te horen. In plaats van elke keer dat de humortest negatief uitdraait voor me, mezelf binnenstebuiten te analyseren.
Hoe de ander reageert op mij, is zijn zaak. En omgekeerd ook. Ik kies voor mijn waarde, waarheid en wat waar is. En daar kan ik ook heel hard om lachen. Lees de absurditeit van de humortest met mijn serieuze reactie.
Suitably yours,
Annelies